NP Skadarsko jezero

Najveće jezero na Balkanskom poluostrvu. Status  nacionalnog  parka ima od 1983. god. Nalazi se na jugoistoku Crne Gore, u kotlini koju od mora odvaja planina Rumija. Dužina jezera je 50 km, a širina 14 km. Površina mu nije uvijek ista. U proljeće i jesen kada nivo vode poraste površina je oko 500 km², dok je ljeti pri niskom vodostaju površina oko 350 km². Na jezeru je i granica sa Albanijom. Crnoj Gori pripada 63,2% površine jezera. Obala je razuđena, sa brojnim zalivima i živopisnim ribarskim naseljima. Obala je duga 168 km, od čega Crnoj Gori pripada 110.5 km. Na jezeru se nalazi veliki broj ostrva, popularno nazvanih gorice. Nedaleko od Virpazara prema Krajini brojne su uvale sa pješčanim plažama, od kojih je najpoznatija plaža Murići, duga 560 m.

Jezero je poseban ekosistem sa velikim procentom močvarnih zona. Ljeti jezero kao ogromna zelena livada sa mnoštvom rascvjetalih lokvanja i drugom barskom vegetacijom. Na Jezeru živi, gnijezdi se, zimuje ili preseljava 280 vrsta ptica, pa ima status Područja od međunarodnog značaja za boravak ptica (IBA) i nalazi se na svjetskoj listi vodenih staništa od međunarodnog značaja (RAMSAR). U Parku živi 48 vrsta riba (šaran, ukljeva, jegulja...), 50 vrsta sisara (jedini vodeni predstavnik je vidra), brojni vodozemci, gmizavci i insekti.

Se vidikovaca se pruža jedinstven pogled na panoramu jezera sa pjeskovitim plažama, kestenovim šumama i razbacanim ostrvima.

Brodićima se organizuju izleti - krstarenja Skadarskim jezerom. Bogata flora i fauna, kulturno-istorijski spomenici, živopisna naselja, kao i prilika da se probaju domaći specijaliteti: šaran, ukljeva, loza, čuveno crmničko vino vranac, poseban su doživljaj. Osobenost je i kasoronja, biljka sa jestivim plodom, koje ima samo na Jezeru.

Skadarsko jezero ima bogatu istoriju i kulturu, o čemu svjedoče brojni arheološki lokaliteti, srednjovjekovni manastri i crkve, utvrđenja i narodna arhitektura (ribarska sela, stari mostovi, mlinovi i bunari).

Do jezera se lako stiže saobraćajnicom Podgorica - Bar/Petrovac ili željeznicom Podgorica - Bar. Glavno i početno odredište jezera, Virpazar, udaljen je 28 km od Podgorice i 30 km od Luke Bar. Vozeći se asfaltnim putem lokalnog tipa duž obale jezera, moguće je posmatrati jezero i okolinu, a na krstarenje jezerom i u posjete kulturno-istorijskim spomenicima polazi se sa Vranjine i keja u Virpazaru.

 


 

Vinogradi i  vinski podrumi

Crmnica je postojbina vranca i najpoznatiji vinogradarski kraj, sa najdužom tradicijom u proizvodnji vina u Crnoj Gori. Brojni su zasadi vinograda u selima uz Skadarsko jezero i na padinama Sutormana, Sozine, Rumije i drugih barskih planina. Lokalne vinarije imaju dugu porodičnu tradiciju u proizvodnji vranca - autohtone crnogorske sorte vina. Čokoti vranca se sade na specifičnim terenima stepenastih terasa i protežu se od 270 m do 700 mnv.

U selima u regionu Skadarskog jezera tradicija pravljenja vina stara je preko 500 godina. U autentičnom ambijentu nalaze se vinarije u kojima posjetioci mogu degustirati vrhunska vina i specijalitete lokalne kuhinje, upoznati običaje, uživati u prirodnim ljepotama i kulturno-istorijskim atrakcijama.

 


Stara maslina i maslinjaci

Područje Bara poznato je po maslinovim stablima kojih ima više od 100.000, a većina je stara više od hiljadu godina. Stara maslina, simbol Bara, najstarije je stablo u Evropi, živi 2.242 godine. Nalazi se u naselju Mirovica, na petom kilometru od Bara ka Ulcinju. Ovaj spomenik prirode je stariji od ijednog pisanog spomenika o Baru i njegovim žiteljima. Stara maslina na Mirovici je spomenik prirode zakonom zaštićen 1963. godine. Obim stabla je 10 m. Legenda govori da su se oko masline okupljale zavađene porodice kako bi se tu izmirile. 

Zanimljivo je kazivanje o barskim maslinjacima - nijedan mladić nije mogao da se oženi ako prethodno ne zasadi određeni broj maslinovih mladica. U Starom Baru je još 1927. godine postojala ,,Uljara braće Marić“ gdje se dnevno prerađivalo i do 20 tona maslina i proizvodilo poznato barsko ulje, koje se izvozilo za Ameriku, Francusku i Njemačku.

Stabla maslina nalaze se na gotovo cijeloj teritoriji Bara, a najviše ih je u Mrkojevićima. Pretežno su u maslinjacima u dijelu Komine kod obalske radio-stanice, na Utjehi, u mjestu Ravanj od Velikog Pijeska prema Pečuricama kroz Dubravu, ali i u Sutomoru, u mjestu Miljevci, te u Šušanju, Dabanovu i Zaljevu. Najstarije su masline u Komini, a interesantno je da je skoro u Ravnju otkriven cijeli maslinjak, sa dvadesetak veoma starih stabala.

Po stablima poput Stare masline, Bar je prepoznatljiv širom Balkana i Evrope. Barske masline posjeduju ambijentalnu vrijednost, a barski maslinjaci proglašeni su jednim od najljepših ambijenata u Crnoj Gori.

Džidžarin je jedan od najvećih, najljepših i najvrednijih maslinarskih kompleksa u Baru, do kojeg se ne može doći automobilom, već za sada samo pješačenjem preko stare kaldrme koja vodi kroz maslinjake. Staza je pogodna za konje i magarad koji ovdje služe za transport ubranog ploda maslina i prenos sredstava za agrotehničke mjere. Društvo maslinara Bar označilo je ovaj kompleks kao ‘Maslinarske staze’, kojim turisti mogu obići ovo naše prirodno bogatstvo koje se nalazi na par stotina metara od zidina Starog grada. Spomenička i ambijentalna vrijednost Džidžarina, zajedno sa ostacima starog grada Bara, kamenim mostovima i mlinovima, jedna je od posebno interesantnih turističkih mikrocjelina i vrijedan doprinos budućoj izletničkoj, turističkoj, pa i ekonomskoj valorizaciji istorijskog maslinjaka. 

Tokom izgradnje maslinarskog puta u Džidžarinu, 2016. godine otkriveni su ostaci srednjovjekovne crkve – kapele, sakriveni u gomili divljeg rastinja, zemlje i zaborava, za koju se misli da ja nastala u XIII vijeku i da je bila posvećena Svetom Urbanu. 



Kestenove šume

Na širem području u i oko sela Koštanjica, koje se nalazi pored lokalnog puta Virpazar - Ostros koji vijuga uz obale Skadarskog jezera, uspijeva kvalitetan pitomi kesten. Tako se, zbog bogatstva šumom kestena Koštanjica može pohvaliti manifestacijom „Kestenijada“, koja se održava svake godine u doba zrijevanja ,,koštanja“, kako ih zove autohtono stanovništvo. Tokom ove jedinstvene manifestacije, posjetioci mogu uživati u brojnim kreacijama od kestena i degustirati rijetke specijalitete od pečenog i kuvanog kestena.



Barski nar

Smatra se da nar potiče s prostora nekadašnje Persije, odakle se proširio po čitavom suptropskom pojasu. U Crnoj Gori nar ili šipak, morganj, kalinka, uzgaja se od davnina i zajedno sa smokvom i maslinom jedna je od najstarijih gajenih vrsta. Po kvalitetu ploda poznat je šipak u okolini Bara, koji je dugo bio značajan izvozni artikal. U crnogorskoj suptropskoj zoni gaji se više sorti. Najrasprostranjenija vrsta nara je ,,slatki barski“, preko 80 procenata.

Sok pitomog nara sadrži 13-15 procenata šećera i 0,3 - 3,3 odsto organskih kiselina. Ima i vlakana, vitamina C i drugih sastojaka. Koristi se za svježu potrošnju, kao stono voće. Plodovi divljeg šipka su sirovina u proizvodnji sirupa za sok. Sok od nara je ukusan, izvanredno blagotvoran i ljekovit kod mnogih oboljenja. Po narodnom vjerovanju i vjekovnom iskustvu, od ljekovite kore ploda priprema se čaj protiv dizenterije, a ako se osuši i isitni, zaustavlja krvarenja i suzbija crijevne parazite. Koristi se i za štavljenje kože zbog obilja tanina. Iz cvijeta se dobija jarko crvena boja.

 


 

Barski agrumi
 

Bar je poznat i po zasadima i uzgoju južnog voća, a prednjači proizvodnja limuna, narandži i mandarina. Čuvena je tzv. barska autohtona vrsta narandže od koje se dobija ukusan sok. Agrumi se pretežno uzgajaju u južnim naseljima uz obalu, a posebno dobro uspijevaju na zaklonjenim položajima, gdje mikroklima omogućuje uzgoj agruma bez većih opasnosti od hladnoće, kao što su naselja Gorana, Dobra Voda, Zaljevo, Stari Bar, Sutomore i druga.

Na našem je primorju uzgoj nekih vrsta agruma bio poznat još u 15. vijeku, sa dolaskom Mlečana i kasnije Turaka, ali dugo nije bio privredno važan. Agrumi su se uzgajali više kao pojedinačna i ukrasna stabla u vrtovima, tako da se na nekim lokacijama mogu vidjeti stabla limuna i narandži starija i od 100 godina. Gosti mogu isprobati ovo kvalitetno voće na lokalnim pijacama i u ugostiteljskim objektima.


Ljekovito bilje

Crna Gora je dobro poznata po svojoj divljoj ljepoti, eko sistemu i netaknutoj prirodi, a Bar je dobro poznat po velikom broju sunčanih dana – više od 270 sunčanih dana godišnje, tako da su gotovo svi lokaliteti opštine bogati raznovrsnim ljekovitim biljem. Obučeni i sertifikovani berači sakupljaju ih uz obalu mora i jezera i na padinama svih barskih planina: Rumije, Sutormana, Lisinja, Sozine i dr. Najpoznatije i najčešće korišćeno ljekovito biljke su: hajdučka trava, majčina dušica, pelin, kopriva, zova i dr. Sve bilje se skuplja na vrhovima i na planinskim padinama gdje je priroda netaknuta i udaljena od svih oblika zagađenja i saobraćaja.

Posebnu vrijednost i raritet je Vrsuta na kojoj živi više od 500 vrsta registrovanih biljnih vrsta, od čega su 57 endemične, a osam rijetke i zaštićene vrste. Među njima se izdvaja jedna Gymnospermium scipetarum, koja živi samo na Vrsuti i nigdje više u Crnoj Gori. Ova biljka je skriveno blago Bara. Rijetka je i živi na ograničenom prostoru od 150 m². Ljubiteljima prirode bio bi poseban doživljaj da vide ovu biljku.

Poznato je da je pelin, koji raste na potezu od Skadra do Stona, najbolji po ljekovitim svojstvima na svijetu. Posljednjih decenija porasla je svijest o vrijednostima organskog bilja u funkciji zdravlja. Crna Gora je do 90-ih, preko dvije firme - Bar bilje i Eksportbilje iz Risna, bila lider u tom poslu u ovom dijelu Evrope. Iz Crne Gore je godišnje izvoženo preko 4.000 tona ljekovitog bilja. Od sakupljanja ljekovitog bilja u Crnoj Gori je, tokom osamdesetih, živjelo ili imalo dodatne prihode nekoliko hiljada porodica. Pored Crne Gore, ove dvije firme su otkupljivale bilje iz Albanije, Hercegovine i Dalmacije.



Flora i fauna

Barsku opštinu odlikuje vrlo raznovrsna flora i vegetacija. U priobalnom dijelu dominira makija, koju najviše čine hrast crnika, lovor, žukva, oleander, glog, trnjina, drača, kostrika i asparagus.  Sjevernije, prema planinama Sutorman, Lisinj i Rumija, dominiraju hrastovo-bukove šume. Karakteristične biljne kulture Bara su citrusi (mandarina, pomorandža, limun), nar, maslina, smokva i vinova loza. Turistički atraktivna je Stara maslina na Mirovici i stablo ginko biloba u parku Dvorca kralja Nikole.

Atraktivni lokaliteti Sozine, Rumije, Lisinja i Sutormana obiluju sa divljim životinjama, a najviše su prisutni zec, jazavac, lisica, vuk i divlja svinja.

Fauna i flora mora predstavljaju posebno bogatstvo Bara. U priobalju dominiraju razne vrste školjki, puževa, bodljokožaca, glavonožaca i rakova, koji imaju kvalitettno i zdravo meso.

U vodenim staništima opštine žive razne, rijetke i autohtone, životinjske vrste riba, gmizavaca, ptica, sisara i beskičmenjaka. Najznačajniji po bogatstvu vrsta, posebno po ornitofauni je basen Skadarskog jezera, koje naseljava oko 280 vrsta ptica.  Zbog bogatog i jedinstvenog staništa vodenih prica, Ramsar konvencijom upisano je u svjetsku listu močvara od međunarodnog značaja.

Obalu i vodene površine Skadarskog jezera pokriva bujna vegetacija. Mnoge vrste, (čak 930 vrsta algi), mnogo endema koji potvrđuju mladost jezera. Na površini bijeli i žuti lokvanj, kasaronja, biljka koja živi samo na Skadarskom jezeru. Neobična i po tome što joj je, iako živi u vodi, potrebna kiša da bi donijela rod. Sa dna raste ali izlazi iz vode trska, vodena metvica..., a u vodi ostaje, na plitkom i muljevitom dnu, svakojaki biljni svijet. U međusobnom skladu i s puno razumijevanja za plivajući narod. U slivu jezera izbrojano je 48 vrsta riba. Riba krap (vrsta šarana) i ukljeva (sitna riba) žive samo ovdje i nigdje više na svijetu. Zabilježeno je, recimo, da je u trinaestom vijeku veoma bio razvijen izvoz ukljeve u Italiju. A dimljeni krap je specijalitet čiji se ukus, posebno u kombinaciji sa ukusom čuvenog crmničkog vina, ne zaboravlja. A tu su i gosti: osim slatkovodnih, u jezeru povremeno borave i morske vrste, jegulja, kubla, cipl, skakavica.

U ekološkom pogledu, barska opština predstavlja zdravu i sačuvanu sredinu, bez zagađivača i kao takva je izuzetno atraktivna.

 

Mostly cloudy

6°C

Bar

Mostly cloudy
Humidity: 42%
Wind: NE at 27.36 km/h
Wednesday
Mostly sunny
1°C / 7°C
Thursday
Mostly cloudy
4°C / 8°C
Friday
Showers
7°C / 10°C
Saturday
Scattered showers
7°C / 8°C
Sunday
Mostly cloudy
7°C / 11°C
Monday
Scattered showers
7°C / 10°C
Tuesday
Scattered thunderstorms
8°C / 11°C
Wednesday
Rain
6°C / 9°C

Aerodromi

Putnicima koji u Crnu Goru stižu avionom, na raspolaganju su dva međunarodna aerodroma, u Podgorici i Tivtu. Aerodrom Golubovci - Podgorica udaljen 41km od Bara. Aerodrom Tivat je udaljen 58 km od Bara.

Brodske linije

Feriboti redovno saobraćaju na linijama: Bar-Bari-Bar, Bar- Ankona-Bar.

Željeznica

Saobraćaj se odvija na kolosjeku normalne širine. Glavni željeznički pravci su Bar-Podgorica-Beogard-Subotica sa krakom Podgorica-Nikšić.

Drumski saobraćaj

Ukupna dužina puteva u Crnoj Gori iznosi 5.174 km. Dva najvažnija putna pravca u Crnoj Gori su Jadranska magistrala od Igala do Ulcinja (duz obale) i magistralni pravac: Petrovac na moru - Podgorica - Kolašin - Bijelo Polje - granica Srbije (povezuje sjever i jug Republike). Izgradnjom tunela Sozina povezanost sa sjeverom je izuzetno poboljšana.

Bar Info

GPS koordinate Bara su 42º06'N 019º06' E. Opština Bar se proteže na površini od 505km2 i nadmorskoj visini od 4m do 1593m. Opština ima više od 40.000 stanovnika. Dužina morske obale je 46km, a jezerske 65km. Marina ima 1050 vezova. MT pozivni broj za Crnu Goru je +382, a za Opštinu Bar 030. (primjer +38230xxxxxx)

MRCC barradio

MRCC barradio (9833); VHF ch16 i ch24; VHF DSC ch70; MF 2182KHz; MF DSC 2187.5KHz

Montenegro Info

državni kod: ME (MNE); kontinent: Evropa; glavni grad: Podgorica; valuta: EURO €; član EU: ne; NATO član: ne; GSM: 900/1800; naponska mreža: 220V/50Hz